home

Hieracium in Nederland

Havikskruiden

Hieracium - een lastig geslacht

Havikskruid (Hieracium subgen. Hieracium) is een lastig geslacht dat door floristen en vegetatiekundigen vaak gemeden wordt. In Nederland was het Van Soest die het eerste overzicht publiceerde over de soortenrijkdom binnen Hieracium. Dit overzicht verscheen tussen 1927 en 1931 en omvatte ongeveer 100 soorten (door Van Soest als ondersoorten beschreven). Deze soorten zijn niet gelijkwaardig in areaal: sommige zijn alleen bekend van de typelocatie, andere hebben een beperkte regionale verspreiding en weer andere hebben een groot Europees areaal. Doordat na Van Soest niemand zich meer diepgaand met het geslacht heeft bezig gehouden, is het onbekend welke taxa nu, ruim 80 jaar nadat Van Soest zijn onderzoek uitvoerde, nog in Nederland voorkomen.

 

In deze website willen we een overzicht geven over de diversiteit van Hieracium subgen. Hieracium in Nederland. Het is geen afgesloten project: naarmate meer informatie beschikbaar komt over de havikskruiden in Nederland zal ook deze website groeien. De muizenoren (subgen. Pilosella) worden hier door ons niet behandeld.

Achtergrond van de variatie

Evenals bijvoorbeeld Taraxacum, Rubus, Alchemilla en Ranunculus auricomus agg. wordt ook Hieracium gekenmerkt door apomixis. Bij deze vorm van voortplanting wordt zaad gevormd zonder bevruchting. Hierdoor hebben de dochterplanten hetzelfde genetische materiaal als de moederplanten. Door mutaties en zeldzame terugval in seksualiteit ontstaat variatie, en deze wordt vervolgens weer geconserveerd door apomixis. De apomictische lijnen binnen Hieracium vormen soorten, elk met een eigen areaal, ecologie en ook morfologisch herkenbaar door constante, maar vaak subtiele onderlinge verschillen.

 

De 'soorten' in de Nederlandse flora (Heukels, 23e druk) omvatten bijna allemaal een groot aantal apomictische soorten. Ze komen overeen met de secties zoals die door Britse, Scandinavische en Russische onderzoekers worden

onderscheiden. Anders dan de series bij Rubus zijn deze secties goed van elkaar te scheiden en daarom is er voor gekozen deze secties als ingang te kiezen voor de beschrijving van de soorten op deze website.

Secties

Soort Heukels

Sectie

 

 

H. murorum

Hieracium

H. vulgatum

Vulgata

H. amplexicaule

Amplexicaulia

H. laevigatum

Tridentata

H. sabaudum

Sabauda

H. umbellatum

Hieracioides

Iris de Ronde en Rense Haveman (c) 2013-2014