nemorivagum

Hieracium in Nederland

Havikskruiden

Hieracium nemorivagum

Nomenclatuur: Hieracium nemorivagum Jord. ex Bor. (Syn: Hieracium sabaudum L subsp. nemorivagum (Jord. ex Bor.) Zahn)

 

Stengel: 40-80 cm hoog

 

Rozetbladen: geen

 

Stengelbladen: 20-40 breed lancetvormige (onderaan) tot elliptische (bovenaan) bladen. De middelste en bovenste bladen zijn versmald naar de voet en de bladen zijn al dan niet duidelijk getand. Hieracium nemorivagum is variabel in habitus: planten van zonnige standplaatsen maken een stijve indruk, met bladen die regelmatig verdeeld zijn over de

stengel en geleidelijk afnemen in grootte; de bladen zijn in deze situatie tamelijk sterk getand en kunnen aan de top iets gedraaid zijn. Planten uit de schaduw vertonen een habitus met een zogenaamd ‘middenrozet’. Hierbij strekt het middelste deel van de stengel zich nauwelijks, waardoor de bovenste bladen dicht op de middelste komen te zitten en het lijkt alsof de bladen naar boven toe plotseling afnemen in grootte. Op dergelijke beschaduwde groeiplaatsen zijn de bladen niet of nauwelijks getand.

 

Bloemsteeltjes: De hoofdjesstelen dragen geen lange (enkelvoudige) haren, maar zijn wel bezet met vilt (sterharen).

 

Bloeiwijze: De bloemtakken staan met een scherpe hoek schuin af van de stengel en vormen een bezemvormige tuil (al halen de takken in de lagere schutbladen die de top niet). De bloem heeft licht (citroen-)gele lintbloemen en weinig rijen donkere, stompe omwindselblaadjes. Op de omwindsels zijn tamelijk veel microklieren (lengte 0,2–0,3 mm) aanwezig en af en toe ook een langere klier en/of een enkele enkelvoudige haar.

 

Bloeitijd: (juli-) augustus-september

 

Verspreiding en ecologie: Hieracium nemorivagum is in Nederland de algemeenste soort uit de sectie Sabauda en heeft ook buiten ons land een ruime verspreiding. Van oudsher kwam de soort voor op tal van plaatsen in het Subcentreuroop district en Zuid-Limburg, maar recent zijn er ook waarnemingen uit het Kempisch district, de Veluwezoom, de Utrechtse Heuvelrug en Drenthe. Hieracium nemorivagum komt voor in grote delen van Midden- en West-Europa, van Frankrijk en Nederland tot in Hongarije, Denemarken en Zweden.

Vegetatiekundig worden de begroeiingen met Hieracium nemorivagum tot het Melampyrion pratensis gerekend. Ze vertonen de meeste overeenkomst met het Melampyro pratensis-Hieracietum sabaudi zoals voor Noord-Duitsland wordt onderscheiden en dat in Nederland niet onderscheiden wordt van het Hieracio-Holcetum mollis.

 

Literatuur: Van Soest 1927, 1929a

Figuren

Hieracium nemorivagum Jord. ex Bor.

.

Verspreiding

Iris de Ronde en Rense Haveman (c) 2013-2014